İnternet Yoksa Bluetooth Var

Akıllı Telefonlar Nasıl “Telsiz” Gibi Haberleşiyor?

Telekomünikasyon altyapısının çöktüğü veya internetin tamamen kesildiği durumlarda iletişim sorunu yaşamak artık kaçınılmaz değil. Bugün akıllı telefonlar, Bluetooth ve kablosuz mesh (örgü) ağlar sayesinde internet olmadan da birbirleriyle mesajlaşabiliyor. Bu teknoloji, afetlerde, büyük etkinliklerde veya şebeke kesintilerinde cep telefonlarını birbirine bağlı telsiz benzeri bir yapıya dönüştürüyor.

Bluetooth Mesh Ağ Nedir?

Bluetooth tabanlı mesh (örgü) ağ, cihazların birbirleriyle doğrudan bağlantı kurmasını sağlayan bir yapıdır. Bu sistemde her telefon veya cihaz bir “düğüm” (node) gibi hareket eder ve mesajlar yakındaki cihazlara sıçrayarak (hop-by-hop) hedefe iletilir. Böylece iletişim, doğrudan internet bağlantısına ihtiyaç duymadan geniş alanlara yayılabilir.

Bir örnek vermek gerekirse Bridgefy adlı sosyal mesajlaşma uygulaması, Bluetooth üzerinden yaklaşık 100 metreye kadar mesafede iletişim kurabiliyor. Eğer hedef kişi doğrudan bu mesafede değilse, mesaj diğer Bridgefy kullanıcılarının telefonlarına “sıçrayarak” iletilir ve böylece daha uzak mesafelere ulaşabilir.

Hangi Uygulamalar Bu Teknolojiyi Kullanıyor?

• Bridgefy: Bluetooth tabanlı offline mesajlaşma sağlar; mesajlar kullanıcılar arasında hop-hop ile yayılır.
• Briar: Cihazlar arasında ad hoc mesh ağı kurarak internet olmadan güvenli, şifreli mesajlaşma imkânı sunar.
• Bitchat: Bluetooth mesh ağı kullanarak hesap gerektirmeden çevrimdışı mesajlaşma sağlar; iOS ve Android için tasarlanmıştır.

Bu tür uygulamalar, internet veya baz istasyonu olmadığında bile yakın çevredeki kullanıcılarla iletişimi mümkün kılar.

Neden Bu Teknoloji Hayati Önem Taşıyor?

Bu telefonlar arası iletişim yöntemi, özellikle doğal afetler, deprem, sel gibi büyük altyapı çöküşlerinde kritik hale geliyor. Telefon hatları ve baz istasyonları devre dışı kaldığında, Bluetooth mesh uygulamaları sayesinde hayatta kalan kişiler birbirlerine mesaj gönderebiliyor ya da kurtarma ekipleriyle koordinasyon kurabiliyor.

Örneğin Bridgefy ve benzeri çözümler, büyük şehirlerde veya kalabalık etkinliklerde bile şebekenin çökmesi durumunda mesafe sınırlı olsa da acil mesajlaşmayı sağlayabiliyor.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantajlar:

• İnternet veya mobil veri gerekmez: Bluetooth veya Wi-Fi Direct gibi yerel bağlantılar üzerinden çalışır.
• Mesajlar relayed (ara telefonlar üzerinden iletilir): Bir kullanıcıyla doğrudan bağlantı yoksa bile diğer kullanıcılar üzerinden erişim sağlanabilir.
• Afet ve acil durumlarda hayati iletişim aracı olabilir: Telefon veya baz istasyonları devre dışı kaldığında iletişimi sürdürür.

Sınırlamalar:

• Mesafe kısıtlıdır: Bluetooth mesafesi genellikle yüzlerce metreye kadar sınırlıdır.
• Ağırlıklı kullanıcı sayısı önemlidir: Mesajların uzun mesafelerde iletilebilmesi için arada daha fazla cihaz olması gerekir.
• Uygulama yükleme ve Bluetooth açık olma zorunluluğu: Bu tür çözümler için her cihazda ilgili uygulamanın yüklü olması ve Bluetooth’un aktif olması gerekir.

Pratikte Kullanım Alanları

Bu teknoloji özellikle:

• Deprem ve doğal afet sonrası iletişimde
• Büyük etkinliklerde kalabalık alanlarda mesajlaşmada
• Şehir altyapısının zayıf olduğu kırsal alanlarda kullanılıyor.